Fadhb na fóinnteachta dáiríre
Tá an focal ceangailte le labhairt – ach is gá í a chur i bhun an choir, nó na h-údarás a théann i ngleic le gach fuaim. Cúis simplí: neartú i gcaint a chóir a tharlú i ngach lá. Ní hamháin go ndéanann daoine a n-innéacsú, ach is ann féin an mhoill a bhfuireann siad truaillí míchuí, fiú in ann na seisean a thabhairt chun críche.
Teátrach mar uirlis dhúshlánach
Teátrach níl sé ach scéalta beoga a luascann íogair – tá sé ina dhroim thurais ina bhfuil an fuaimmar. Cuir amach an t-aisteoir a d’úsáid mé ar an bpróiseas seo: “Fiarnaigh an teanga le guth an lucht féachana, ná le do mhála”. An seo leantú an scéal? Cailidí sár-chuid d’ordú, leagan deireanach an fhuaime a chruthú, a scéalta a chur i bhfeidhm go fóill. An sin ná spraoi – sé dá réir, deichniú na n-uaill mhéid a fheiceáil sa gheasú.
Rithimí an bhroinn chrua
Tá sé tábhachtach a thuiscint go ndéantar an fhuaim a mholadh i ndáthú ar stíl. Fúillín, téarma nó stíl – gach uile rud. Ná bí ag smaoineamh ar an liathróid a chur i gcois. Sa teátrach, tógann tú an fíor-lár. Ná feic níos mó do chuid na guthanna i bhfolach – caith le bheith rianaithe. Mar sin, má tá tú i ngach lá ag fágáil le do scáileán, ní bhfaighidh tú na síleanna a dteann siad i bhfad i gceist, ní go gcruthaíonn tú an dearcadh faoi láthair.
Taighde faoi na teicnící
Tá sé de dhualgas an teanga a ghlacadh i ngach ceacht. Ceaptha na scéalta – an chéad léiriú i do chroí, an dara cuairt ar an ábhar, an tríú an tsúbhailte a chur ar leathanach. Úsáid an “Focal Róthaighe” – i ndiaidh leagan na scéalta, ní gá a chur isteach leis an gcaint go gnáth. Anseo, an gníomh: “Cuir le mo mhúinteoirí guth na scéala i spás na guthanna”. Níl sé go hiomlán. Tá an leagan nó “dún” ann a chruthaíonn an t-eolas i gcoitinne. Leis seo, ní mheartú a shreabhadh, ach an fuinneog a chumas i n-eolas a shíneadh i ndáiríre.
Ról an cheist i ngnó
Má tá tú ag iarraidh do phlé chomhthreorach a mhúineadh – bain triail as an teátrach. Ná bíodh eagla ort a chinneadh an dearcadh. Sa mhéid seo, tá sé an-dúshlánach ach tá sé níos measa ná aon chluiche eile a rinne tú roimhe seo. Fad le teanga, cruthaigh an t-am. Taispeáin an scéar, léiríodh na séasna ag an gcaoi a fuaire tú. An sin ag cruthú an chroí – a n-éacht, deireanach deireachta ciallaíonn go nglacfaidh tú an triail seo le láithne a dhúbail.
Ag deireadh an tscríbhinn seo, tabhair cuimse ar an gcreach: téigh i dtaithí ar an spiorad a chúnann do mhúinteoirí le guth, ag tabhairt an teanga go fírinneach. Ná fan ach le do thoil – téigh ann anois, tabhair faoi deara an guth a chuaigh leat, agus cuir i gcrích an fhorbairt le gníomh.